Stagiun dad alp a Gruyère


Sparta:
Natira ed ambient
  • Expressiuns oralas
  • Praticas socialas
  • Artisanat tradiziunal
Chantun:

Descripziun

En Svizra dura la stad mintgatant dal matg fin a l'october – betg per ils turists, mabain per la muaglia che vegn messa ad alp. En la regiun da la Gruyère exista l'alpegiada gia dapi il temp medieval. Tradiziunalmain è ella colliada cun la producziun da chaschiel, surtut da las sorts «Gruyère d’alpage» e «Vacherin fribourgeois». La vita en la tegia d'alp stat sut la tgira dal signun e pretenda enconuschientschas profundas da las muntognas e da la muaglia. En las Prealps, en il Giura u en la Savoia furma la tradiziun da l'economia d'alp la basa per differentas abilitads e cumpetenzas che s'expriman er en chanzuns (per exempel en la famusa Lioba / «Ranz des vaches») ed en il mantegniment da las tegias d'alp (entagls, tagliar schlondas e.u.v.). Vitiers vegnan – tut tenor la stagiun – las tradiziuns sco la chargiada e la stgargiada d'alp u il solstizi, nua ch'i vegn encurunada la pli bella vatga da la scossa. La buna vendita dal Gruyère a l'exteriur ha dà in schlantsch supplementar a questas tradiziuns. L'onn 1762 è il pled «Gruyère» schizunt vegnì integrà en il vocabulari da l'Académie française – entant ch'il Gruyère vegn anc adina numnà simplamain «chaschiel» en la regiun da la Gruyère! Pervi dal svilup da las chascharias giu la Bassa a partir dal 19avel tschientaner, pervi da l'Emprima guerra mundiala e pervi da la politica agrara malsegira era l'economia d'alp adina puspè exponida a grond squitsch. Perquai ch'il famus «Gruyère d’alpage AOC» vegn anc oz producì sin il fieu da laina en var 30 tegias d'alp po la tradiziun dentant vegnir cuntinuada. Uschia è ella francada en ina realitad sociala plain vita, colliada stretgamain cun la culissa d'ina cuntrada impressiunanta e cun in product da renum mundial.

Gallaria d'illustraziuns

  • Tegia d'alp en la regiun da la Gruyère cun plumpas che pendan sut in tetg da schlondas © Interprofession du Gruyère AOC
  • Producziun da chaschiel en ina tegia d'alp da la regiun da la Gruyère, 21avel tschientaner © Interprofession du Gruyère AOC
  • Pressa da chaschiel, producziun da chaschiel en ina tegia d'alp da la regiun da la Gruyère, enturn il 1930 © Glasson-Musée gruérien
  • Ils signuns sa mettan en posa cun lur guaffens davant la tegia d'alp e davant ils stgandlers, enturn il 1930 © Glasson-Musée gruérien
  • Ils signuns partan lur marenda cun il prer Kolly sur Châtel-Saint-Denis, enturn il 1950 © Glasson-Musée gruérien
  • Johann Adam Klein (1792-1875): Sin la muntogna dal Furca en Svizra, gravura sin palpiri, 1820 © Stiftung Roth, Burgdorf
  • Tegia d'alp en la regiun da la Gruyère cun plumpas che pendan sut in tetg da schlondas © Interprofession du Gruyère AOC
  • Producziun da chaschiel en ina tegia d'alp da la regiun da la Gruyère, 21avel tschientaner © Interprofession du Gruyère AOC
  • Pressa da chaschiel, producziun da chaschiel en ina tegia d'alp da la regiun da la Gruyère, enturn il 1930 © Glasson-Musée gruérien
  • Ils signuns sa mettan en posa cun lur guaffens davant la tegia d'alp e davant ils stgandlers, enturn il 1930 © Glasson-Musée gruérien
  • Ils signuns partan lur marenda cun il prer Kolly sur Châtel-Saint-Denis, enturn il 1950 © Glasson-Musée gruérien
  • Johann Adam Klein (1792-1875): Sin la muntogna dal Furca en Svizra, gravura sin palpiri, 1820 © Stiftung Roth, Burgdorf

Referenzas e dossier

Publicaziuns
  • Jean-Pierre Anderegg : Les chalets d'alpage du canton de Fribourg = Die Alphütten des Kantons Freiburg. Ed. Service des biens culturels. Fribourg, 1996

  • Michel Charrière : 100 ans au service de l'alpe (1897-1997). Ed. Société fribourgeoise d’économie alpestre. Fribourg 1997

  • Interprofession du gruyère : Cahier des charges AOC Gruyère, 2001

  • Musée gruérien (Ed.) : La Civilistion du gruyère (Cahiers du Musée gruérien no. 2), Bulle, 1999

  • Alfred Roth : Der Sbrinz und die verwandten Bergkäse. Burgdorf, 1993

  • Roland Ruffieux, Walter Bodmer : Histoire du gruyère. En Gruyère du XVIe au XXe siècle. Fribourg, 1972

  • Jacqueline Veuve : Chronique paysanne en Gruyère (film). Aquarius Film Production. Les Monts-de-Corsier, 1990

  • Sarah Fasolin Häfliger : Die Käsemacher. Ausländische Alpsennen im Berner Oberland. Ethnographischer Film mit Begleittext. 2010

Dossier